Biofeedback czyli biologiczne sprzężenie zwrotne jest metodą treningową wykorzystującą wysoko specjalistyczną aparaturę,
za pomocą której umożliwia się - osobie trenowanej- wpływ na własne reakcje organizmu np. EEG (czynność bioelektryczna mózgu), GSR (reakcja skórno-galwaniczna) i in. Efekty są obrazowane za pomocą atrakcyjnej dla dzieci i dorosłych gry komputerowej, a zdobywane punkty, bodźce świetlne i dźwiękowe stanowią formę nagrody za wywoływanie pożądanej zmiany
np. jeśli dziecko z ADHD lub dysleksją ma w pewnych obszarach mózgu nieprawidłową przewagę jednego zakresu fali bioelektrycznej, to trening biofeedback będzie polegał na jej wygaszaniu i za zmniejszenie jej natężenia trenujący będzie zdobywał punkty.

      Biofeedback jest znaną już od dawna techniką terapeutyczną, wykorzystywaną do uczenia się samoregulacji funkcji biologicznych, które przebiegają w sposób nieświadomy, np.: oddychanie, ciśnienie krwi, temperatura i przewodnictwo elektryczne skóry, rąk i nóg. Natomiast metoda EEG Biofeedback jest samodzielną regulacją przebiegu fal mózgowych. Szybki postęp cywilizacyjny przyczynia się do powstawania nowych silnych obciążeń układu nerwowego człowieka. Często obserwuje się obniżenie wydolności układu nerwowego albo nawet mikrouszkodzenia mózgu, których przyczyną mogą być oddziaływania czynników zewnętrznych (środowisko fizyczne i społeczne). Dlatego coraz większe znaczenie w postępowaniu diagnostycznym
i terapeutycznym przypisuje się neurotechnologii. Zaletą tej metody jest brak niepożądanych efektów ubocznych oraz możliwość prowadzenia terapii już z dziećmi młodszymi, które ukończyły 3-4 rok życia i potrafią zainteresować się prostą grą komputerową. Strona techniczna zastosowania aparatu biofeedback wygląda następująco: czujniki EEG rozmieszczone są na skórze głowy
(w przypadku EEG biofeedback) lub na palcach (w przypadku GSR biofeedback) i rejestrują sygnały czynności organizmu tj. fal mózgowych, przewodnictwa elektrycznego skóry, które następnie przetwarzane są na pewien rodzaj gry wideo wyświetlanej
na ekranie komputera.

       Osoba poddawana treningowi biofeedback uczy się za pośrednictwem tej gry kontrolować aktywność swojego mózgu. Parametry fal mózgowych lub innych czynności organizmu odczytywane są z monitora komputera pracującego w programie obsługującym urządzenie. Biofeedback został wymyślony przez pracowników amerykańskiego NASA w celu doskonalenia zdolności psychicznych kosmonautów.

       W miarę doniesień naukowych o skuteczności jej zastosowania w poszczególnych zaburzeniach oraz dla rozwoju niektórych funkcji psychicznych takich jak koncentracja uwagi, umiejętność radzenia ze stresem ta forma terapii zaczęła zyskiwać zwolenników w USA, Ameryce Południowej, Europie Zachodniej. Prężnie działającym ośrodkiem neurobiofeedback w naszej części Europy jest Instytut EEG w Pradze.

       W Polsce jest kilkanaście ośrodków EEG-biofeedback. Są to kliniki neurologii i psychiatrii, sanatoria, ośrodki psychologiczno-pedagogiczne oraz gabinety prywatne. Terapia biofeedback nie jest refundowana przez NFZ., choć w wykazie procedur medycznych ICD-9 znajduje się pod nazwą inne formy psychoterapii. Niedawno tą formą wspomagania rozwoju młodych ludzi zainteresowało się Ministerstwo Edukacji Narodowej finansując zakup najpierw kilkunastu a później ok. 100 aparatów do EEG biofeedback
dla poradni psychologiczno- pedagogicznych. Ministerstwo Zdrowia Stanów Zjednoczonych Ameryki Północnej (U.S. Department of Health and Human Services), w opublikowanych w 2000 roku dokumentach na temat zastosowania w leczeniu aparatu EEG Neurobiofeedback wymienia: zaburzenia koncentracji uwagi z/bez nadpobudliwości (ADHD/ADD), zaburzenia snu, rozwojowe wady wymowy, epilepsję, podwyższone napięcia mięśniowe, stres i zaburzenia z nim związane np. zespół stresu pourazowego PTSD migreny, naczynioruchowe bóle głowy, alkoholizm, stereotypie ruchowe, tiki specyficzne problemy w uczeniu się (dysleksja, dysgrafia, dysortografia, dyskalkulia) nietrzymanie moczu i kału.

       W licznych badaniach potwierdzono skuteczność neurobiofeedback także w leczeniu depresji czy szerzej zaburzeń nastroju, zaburzeń lękowych, neurastenii, napięciowych bólach głowy, w treningu kontroli złości, schizofrenii, zaburzeniach obsesyjno-kompulsywnych (nerwica natręctw), autyzmie, upośledzeniu umysłowym i uszkodzeniach mózgu. Wyniki tych badań są opisywane w specjalistycznych czasopismach naukowych takich jak Journal of Neurotherapy, Journal of Clinical Psychology, Brain&Cognition, International Journal of Psychophysiology, Clinical Electroencephalography, Biofeedback & Self-Regulation, Biofeedback, Adolescent Psychiatric Clinics of North America, Comprehensive Psychiatry, Advances In Medical Psychotherapy, Medical Psychotherapy, Science, Archives fur Psychologie, Journak of behaviour therapy&Experimental Psychiatry, International Journal of Addiction, Advances in Clinical Child Psychology, Scandinavian Journal of Behaviour Therapy, Biological Psychiatry, Australian Journals of Developmental Disabilities. Dla wszystkich a w szczególności dla lekarzy i innych specjalistów chcących się przekonać o skuteczności terapii biofeedback w poszczególnych zaburzeniach zapraszam do lektury. Szczegółowa bibliografia znajduje się
na naszej stronie oraz na LINK

       Trening biofeedback jest często stosowany również u osób zdrowych chcących powiększyć swój potencjał umysłowy, poprawić koncentrację uwagi, nauczyć panować nad stresem, lękiem, przeciążeniem pracą. Jest to tzw. mindfitness. Proponue się go studentom, uczniom, managerom oraz sportowcom. Spośród tych ostatnich można wskazać na sukcesy A. Małysza, który w swoim treningu wykorzystywał m.in. biofeedback.
Z tego typu treningów korzysta również Polski Związek Tenisowy stosując go u tenisistów w celu maksymalizowania osiągnięć.

Opinie o biofeedbacku:

Zdecydowanie polecam, szczególnie osobom przeżywającym nadmierny lęk i napięcie, sportowcom chcącym nauczyć się metod kontroli
i obniżania poziomu stresu i lęku związanego z uprawianą dyscypliną; jak i wszystkim osobom dążącym do rozwoju wewnętrznego w kierunku bardziej spokojnego i zharmonizowanego życia.

Dr Paweł Holas
II Klinika Psychiatrii AM w Warszawie,
Centrum CBT,
Psycholog sportu Polskiego Związku Tenisowego

Metoda biofeedback to, co prawda tylko jeden z elementów wchodzących w skład treningu Adama Małysza, ale jestem przekonany,
że ma niezwykle istotny wpływ na jego sukcesy. Pozwala mu się wyciszyć i skupić przed skokami, a to bywa w sporcie decydujące.
dr Jan Blecharz, psycholog,
Akademia Wychowania Fizycznego w Krakowie

Stanowisko Krajowego Konsultanta w dziedzinie Psychologii Klinicznej: http://archiwum.wiz.pl/1996/96094200.asp#WZ